Op donderdag 2 juli 2026 biedt het kabinet in Den Haag excuses aan voor de rol van de overheid bij het afstaan van kinderen en adoptie in het verleden. Voor duizenden moeders, afgestane kinderen, vaders, adoptieouders en andere betrokkenen markeert dit een belangrijk moment van erkenning. Atria deed onderzoek naar de ervaringen van mensen die betrokken waren bij binnenlandse afstand en adoptie.
Op donderdag 2 juli 2026 biedt het kabinet in Den Haag excuses aan voor de rol van de overheid bij het afstaan van kinderen en adoptie in het verleden. Voor duizenden moeders, afgestane kinderen, vaders, adoptieouders en andere betrokkenen markeert dit een belangrijk moment van erkenning. Atria deed onderzoek naar de ervaringen van mensen die betrokken waren bij binnenlandse afstand en adoptie.
Gedurende de periode van ongeveer 1956 tot 1984 werden veel ongehuwde vrouwen geconfronteerd met grote maatschappelijke druk om afstand te doen van hun kind. De keuzes die destijds werden gemaakt, vonden plaats binnen een samenleving waarin ongehuwd moederschap sterk werd afgekeurd en waarin de belangen en wensen van betrokkenen niet altijd centraal stonden. Voor veel mensen hebben deze gebeurtenissen een levenslange impact gehad.
De excuses van de overheid vormen een erkenning van het leed dat velen hebben ervaren en van de rol die maatschappelijke opvattingen, overheidsbeleid en betrokken instanties daarbij hebben gespeeld. Voor sommigen betekent deze dag een belangrijke stap in de verwerking van het verleden.
Deze excuses komen niet uit het niets. Ze zijn mede tot stand gekomen dankzij de jarenlange inzet van afstandsmoeders, afgestanen, belangenorganisaties en andere betrokkenen die aandacht bleven vragen voor de gevolgen van binnenlandse afstand en adoptie.
Onderzoek laat blijvende impact zien
Atria onderzocht de ervaringen van mensen die betrokken waren bij binnenlandse afstand en adoptie. Het onderzoek richtte zich op vrouwen die een kind hebben afgestaan, vaders van wie een kind is afgestaan, mensen die als kind zijn afgestaan, adoptieouders en hun naasten.
Uit het onderzoek blijkt dat afstand en adoptie voor veel betrokkenen diepe en langdurige gevolgen hebben gehad. Veel vrouwen beschrijven de afstand van hun kind als een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in hun leven. Gevoelens van verlies, verdriet, schuld en schaamte werkten vaak nog jarenlang door. Ook veel vaders kijken terug op een periode waarin zij weinig invloed hadden op de gebeurtenissen. In hun verhalen komen gevoelens van machteloosheid, verdriet en spijt regelmatig naar voren.
Mensen die als kind zijn afgestaan vertellen hoe vragen over afkomst, identiteit en verbondenheid hun leven hebben beïnvloed. Voor velen zijn de omstandigheden rond hun geboorte en vroege levensjaren van blijvende betekenis geweest.
Daarnaast laat het onderzoek zien hoe groot de invloed was van de maatschappelijke normen en waarden van die tijd. Ongehuwd moederschap werd vaak afgekeurd en veel betrokkenen ervoeren druk om te zwijgen over wat er was gebeurd. Volgens deelnemers speelden ook religieuze opvattingen en het handelen van betrokken instanties een belangrijke rol. Tegelijkertijd maakt het onderzoek duidelijk dat ervaringen sterk uiteenliepen. Sommige mensen ontvingen begeleiding of ondersteuning, terwijl anderen die nauwelijks kregen. Juist die verschillen worden door veel betrokkenen als betekenisvol ervaren.
Lees de samenvatting van het onderzoek
Onderaan deze pagina vind je een pdf met een samenvatting van het onderzoek van Atria. Daarin worden de belangrijkste onderzoeksresultaten, achtergronden en ervaringen van betrokkenen uitgebreider beschreven.
