In het boek Ware wonderdieren beschrijft historicus Margit van der Steen, fellow bij Atria, de boeiende levens van de eerste vrouwelijke volksvertegenwoordigers. Het boek maakt zichtbaar hoe vrouwen ruim honderd jaar geleden actief gingen deelnemen aan de politiek. Van der Steen beschrijft de levensverhalen van deze moedige eerste vrouwelijke politici in de periode 1917-1927 en hoe zij de Nederlandse politiek blijvend veranderden.
In het boek Ware wonderdieren beschrijft historicus Margit van der Steen, fellow bij Atria, de boeiende levens van de eerste vrouwelijke volksvertegenwoordigers. Het boek maakt zichtbaar hoe vrouwen ruim honderd jaar geleden actief gingen deelnemen aan de politiek. Van der Steen beschrijft de levensverhalen van deze moedige eerste vrouwelijke politici in de periode 1917-1927 en hoe zij de Nederlandse politiek blijvend veranderden.
In 1917 kregen vrouwen passief kiesrecht en in 1919 actief kiesrecht, waarna enkele honderden vrouwen het waagden om actief te worden in gemeenteraden, Tweede Kamer, Provinciale Staten en de Eerste kamer. De geschiedenis van pioniers zoals Aletta Jacobs is goed in kaart gebracht, maar de verhalen van deze eerste vrouwelijke volksvertegenwoordigers zijn tot nu toe onderbelicht gebleven.
“De eerste vrouwen in de politiek moesten heel wat obstakels overwinnen. Een warm welkom zat er vaak niet in. Ook het publiek moest wennen aan de nieuwigheid van vrouwen in de politiek. Als ‘ware wonderdieren’ werden ze bekeken, aldus een journalist.”
Van der Steen beschrijft hoe tussen 1917–1927 de eerste huisvrouwen, leerkrachten, arbeiders en juristen zich inzetten voor vrouwenrechten, eerlijke betaling, beter onderwijs voor meisjes en politieke gelijkwaardigheid. Mannelijke politici hadden vrijwel geen oog voor onderwerpen zoals betere kraamzorg, consultatiebureaus, schoolartsen, schoolvoeding, speeltuinen en schoolkleding.
Nieuw onderzoek naar eerste vrouwen in de politiek
Historicus Van der Steen deed voor haar nieuwste boek diepgaand historisch onderzoek om de prestaties en levensverhalen van deze vrouwelijke politieke pioniers in kaart te brengen. Dankzij de levensverhalen, foto’s en illustraties blijkt wie deze eerste vrouwelijke politici waren en waarom hun keuzes en overtuigingen ertoe deden, terwijl deze vrouwen in die tijd volgens de wet handelingsonbekwaam waren. Deze moedige vrouwen hebben dankzij hun doorzettingsvermogen de Nederlandse politiek veranderd.
Online haat tegen politici
Opvallend is dat vrouwen honderd jaar geleden, net als nu, te maken kregen met vergelijkbare problemen, zoals seksisme, haat en ongelijke behandeling. Ondanks dit lieten zij hun stem horen en oefenden zij daadwerkelijk politieke invloed uit. Atria deed in 2024 onderzoek naar online haat tegen politici. Daaruit bleek onder andere dat vrouwen in de politiek onevenredig vaak doelwit zijn van haat, agressie en geweld, met name in online media. Deze online haat, specifiek gericht tegen vrouwen, beperkt vrouwelijke politici in hun functioneren en in hun politieke ambities. Daarmee vormt online haat een drempel voor gelijke vertegenwoordiging van mensen in de politiek.
Meer over de auteur
Historicus Margit van der Steen is in haar onderzoek naar de eerste vrouwen in de Nederlandse politiek ondersteund door een fellowship bij Atria. Van der Steen is als gastonderzoeker onder meer verbonden aan het KNAW Huygens Instituut en schreef eerder de veelgeprezen biografie over socioloog Hilda Verwey-Jonker.
Het boek Ware wonderdieren wordt op 6 maart 2026 gepresenteerd op de inspiratiebijeenkomst van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Deze is alleen toegankelijk op uitnodiging. Voorzitter van de VNG, burgemeester van Utrecht Sharon Dijksma krijgt een exemplaar aangeboden en auteur Margit van der Steen geeft hier een lezing.
