Van scripts voor doktersafspraken over de menopauze tot speeltuindagen waar transgender kinderen elkaar konden ontmoeten: dit zijn slechts enkele voorbeelden van alledaags gezondheidsactivisme. Helaas blijft deze vorm van activisme vaak onopgemerkt.
Van scripts voor doktersafspraken over de menopauze tot speeltuindagen waar transgender kinderen elkaar konden ontmoeten: dit zijn slechts enkele voorbeelden van alledaags gezondheidsactivisme. Helaas blijft deze vorm van activisme vaak onopgemerkt.
Daarom doken onderzoekers Prof. Marjolein de Boer (Open Universiteit) en Dr. Britt Myren (Atria), samen met stagiaires Dominique van Dongen, Hanna Blom en Iris Olde Hampsink, in de archiefcollecties van Atria en IHLIA. Zij onderzochten hoe mensen via persoonlijke verhalen en informele netwerken streden voor toegang tot zorg en voor zeggenschap over hun eigen lichaam.
Wat is alledaags gezondheidsactivisme?
De Boer: 'Meestal kennen we vooral iconisch of mainstream activisme. Daarmee bedoelen we vaak vormen van activisme die je op het nieuws ziet en met grote activistische helden als Greta Thunberg of Martin Luther King. Alledaags activisme, zoals de naam het eigenlijk al zegt, vindt vaak plaats in het alledaagse leven. Dan kun je denken aan praatgroepen, posten op sociale media of gewoon een discussie aangaan op een verjaardag.'
Myren: 'Wat vaak opvalt, is dat mensen handelen uit een soort individuele noodzaak, een soort gevoel van er klopt iets niet. Vaak is de boodschap ook: zelfs door iets kleins te doen kan je al een verschil maken.'
De Boer: 'Bovendien is het belangrijk dat alledaags activisme als een zelfstandige vorm van activisme begrepen wordt. Het is niet per se een voorbode op een grote activistische beweging of minder voorkomend of effectief dan iconisch activisme.'
Myren: 'Het is inderdaad een aparte vorm van activisme; iedereen kan bijdragen op diens eigen manier. Alledaags activisme is dus ook een enorm brede vorm van activisme. Daarom hebben wij ons specifiek gefocust op een thema, in dit geval gezondheid.'
Waarom is volgens jullie het zo belangrijk om onderzoek te doen naar dit soort activisme?
De Boer: 'Alledaags activisme wordt vaak vergeten, omdat het niet heel sexy is. Het zijn geen grote gebaren en vaak wordt deze vorm van activisme uitgevoerd door groepen die geen of weinig toegang hebben tot andere vormen van activisme. Protesteren of actievoeren is namelijk een privilege. Als je gaat demonstreren, ben je kwetsbaar en kan je bijvoorbeeld te maken krijgen met racisme, seksisme of politiegeweld. Door dus bewust te kijken naar alledaags activisme, kun je de verhalen van mensen die minder of geen gelijke kansen krijgen in de samenleving zichtbaarder maken.'
"Alledaags activisme wordt vaak vergeten, omdat het niet heel sexy is."
Myren: 'Tijdens dit onderzoek hebben we ontzettend veel materiaal bekeken en ook veel meer gevonden dan we vooraf hadden verwacht. Ik weet nog dat een van de stagiairs verbaasd was over de hoeveelheid die we tegenkwamen. Dan denk je: wauw, ze hebben al die dingen echt gedaan. Wat dapper, wat goed. Het waren misschien niet altijd grootschalige acties, maar ze waren wel van groot belang. En het mooie is: het ligt hier allemaal in het archief. We wisten alleen nog niet dat het er was.'
Jullie focus was transgenderzorg en de menopauze. Uit jullie onderzoek bleek dat praatgroepen een belangrijke rol speelde in het alledaags gezondheidsactivisme. Waarom waren deze praatgroepen zo belangrijk?
Lees het interview verder op de website van Maand van de Geschiedenis
