Clara Gertrud Wichmann

Clara Gertrud Wichmann

alternatieve naam:
Eumaios
rubriek:
recht
biografie map:
1349
bekend:
strafrecht-juriste, ethisch feministe, socialiste en publiciste. Streed voor gelijke rechten voor vrouwen, waaronder het vrouwenkiesrecht. Publiceerde over strafrecht, vrouwenemancipatie en anti-militarisme
geboortekalender:
17/08/1885
sterfkalender:
15/02/1922
duurzame link:
https://hdl.handle.net/11653/bio5386

Inleiding

Clara Gertrud Wichmann was de dochter van Carl Ernst Arthur Wichmann, hoogleraar mineralogie en geologie in Utrecht, en Johanna Therese Henriëtte Zeise. Ze trouwde in 1921 met Jonas Benjamin Meijer ('Jo'), dienstweigeraar, boekhouder en tandarts. In 1922 stierf ze in het kraambed van hun enig kind. Clara's echtgenoot Jo Meijer heeft zich jarenlang gewijd aan het uitgeven van haar werk. Ze publiceerde vaak onder de naam Meijer-Wichmann en ook wel onder het pseudoniem Eumaios.


Biografie

Clara Wichmann publiceerde over het vrouwenvraagstuk in relatie tot arbeid, onderwijs, recht, criminaliteit en politiek. Wichmann hoort tot de ethisch feministen. Het was haar niet alleen om uiterlijke gelijkstelling te doen, zoals het verwerven van het kiesrecht, maar vooral ook om de innerlijke groei naar vrijmaking van vrouwen.

Wichmann was actief in diverse organisaties binnen de vrouwenbeweging. In 1907 werd ze praeses van de Utrechtsche Vrouwelijke Studenten Vereeniging (UVSV). In hetzelfde jaar was ze medeoprichtster van de Utrechtse afdeling van de Nederlandsche Bond voor Vrouwenkiesrecht (NBV). En ze was secretaris van de Vereeniging tot Verbetering van den Maatschappelijken en den Rechtstoestand der Vrouw in Nederland.

Zij was betrokken bij de oprichting en redactie van enkele feministische tijdschriften, zoals ‘De Vrouw in de XXe Eeuw’, het ‘Maandblad voor Vrouwenstudie’ en ‘Leven en Werken’. Ook schreef ze in deze bladen. Ze werkte mee aan de grote overzichtstentoonstelling ‘De Vrouw 1813-1913’ in Den Haag.

Wichmann speelde een rol in diverse socialistische en communistische organisaties. Vanaf 1917 was ze lid van de anti-militaristische Bond van Christen-Socialisten (BCS). Twee jaar later stapte ze over naar de Bond van Religieus Anarcho-Communisten (BRAC). Voor het BRAC-orgaan De Vrije Communist schreef ze beschouwingen over geweldloze strijd, de ontaarding van het socialisme en de theorie van het syndicalisme. Zij was bovendien actief in de Bond van Revolutionair Socialistische Intellectuelen (BRSI), die ze in 1919 samen met anderen had opgericht.

Wichmann had vooruitstrevende ideeën over misdaad en straf. Misdaad kwam volgens haar voort uit maatschappelijk onrecht. Een groot deel van de criminaliteit zou verdwijnen als de maatschappelijke verhoudingen rechtvaardiger werden. Daarom wilde ze een nieuw rechtsbesef, waarin straf niet meer nodig was. Maria Montessori’s opvoedingsleer inspireerde haar in haar benadering van het strafrecht.

Ze promoveerde op ‘Beschouwingen over de historische grondslagen der tegenwoordige omvorming van het strafbegrip’. Vanaf 1919 was ze actief in het Comité van Actie tegen de bestaande opvattingen omtrent Misdaad en Straf (CMS). Ze was ook een van de oprichters van dit comité. Het CMS bestond vooral uit pacifisten en anti-militaristen. Op het oprichtingscongres hield zij haar beroemde lezing ‘Misdaad, straf en maatschappij’.

Vanaf 1913 werkte ze bij het Centraal Bureau van de Statistiek in Den Haag, waar zij belast werd met de zorg voor de criminologische statistiek. In 1916 werd zij hoofd van deze afdeling. Ze was in 1916 medeoprichtster van de Internationale School voor Wijsbegeerte in Amersfoort, was bestuurslid en gaf er les. Vanaf 1920 maakte zij deel uit van de redactie van de ‘Nieuwe Amsterdammer’.


Literatuur over

- Passie voor vrijheid : Clara Wichmann (1885-1922) / Ellie Smolenaars. - Amsterdam : Aksant, 2005. - 248p. : lit.

- Clara Wichmann (1855-1922) een keuzebibliografie / Tanja Kraft van Ermel. - S.l. : s.n., 1992. - 28p.

- Wie was ... Clara Wichmann / Heikelien Verrijn Stuart. - In: Grenzeloos. - Nr. 2(dec 1992), p.16

- Op het strijdtoneel van de politiek : twaalfde jaarboek voor vrouwengeschiedenis / Marjan Schwegman (red.), et al., Mieke Aerts, et al.. - Nijmegen : SUN, 1991. - 192p. (Jaarboek voor vrouwengeschiedenis ; 12)

- Clara Wichmann : een herdenking / Suzette Haakma (red.), Saskia van Huisstede (m.m.v.), Käthe Grauenkamp (m.m.v.). - Utrecht : Rijksuniversiteit Utrecht. Bureau Studium Generale, 1989. - 82p.

- Clara Wichmann en het einde van het Strafrecht / Hans Ramaer. - In: Rekenschap. - Jrg. 36 (1989), nr. 4, p.220-224

- Clara Wichmann en de weg tot een betere maatschappij / Barbara Smeets, Hanneke Steutel. - Amsterdam : UvA Historische Opvoedkunde, 1986. - 83p. : lit.

- Clara Meijer-Wichmann en het "vrouwenarbeidsvraagstuk" / Ineke Roelofs. - Amsterdam : UvA:Historiese Opvoedkunde, 1985. - 43 p. : lit.

- Clara Wichmann : herdenkingsprogramma september - oktober 1985. - Utrecht : Buro Studium Generale tc., 1985. - 120p. : ill.

- Clara G. Wichmann (1885-1922) : de ontwikkeling van haar maatschappij- filosofische en politiek- theoretische denkbeelden vanaf 1916 / Klaas Pit. - Hilversum : s.n., 1984. - 127p. : lit.opg.

- Bevrijding : een keuze uit het werk van Clara Meijer Wichmann / Thom Holterman, Hans Ramaer, Clara Meijer-Wichmann. - Amsterdam : Pamflet, 1978. - 204p.

- Baanbreeksters. - Amsterdam : Nederlandse Vrouwenbeweging, 1960. - 144p., 176p. : ill.

- Clara Maijer-Wichmann herdacht / Henriëtte Roland Holst-van der Schalk. - Rotterdam : Bevrijding, 1937. - 47p. : lit.

- De verbetering van het recht der vrouw. Par. 1. De Vrije Vrouwenvereeniging / Wilhelmina Drucker. - Amsterdam : Elsevier, 1918. - 14p.


Archieven

- IISG - Particulier archief H.C. Passchier-Meijer, Zeist.


publicaties van

  • - De studie der vrouw / Clara Wichmann. - In: Nemesis. - Jrg. 10 (1994), nr. 3 (mei/jun), p. 59-61
  • - Beschouwingen over de historische grondslagen der tegenwoordige omvorming van het strafbegrip / Clara Wichmann. - Nijmegen : Ars Aequi Libri, 1983. - 161p.
  • - Bevrijding : een keuze uit het werk van Clara Meijer Wichmann / Thom Holterman, Hans Ramaer, Clara Meijer-Wichmann. - Amsterdam : Pamflet, 1978. - 204p.
  • - Vrouw en maatschappij / Clara Meijer-Wichmann, Henriëtte Roland Holst-van der Schalk (inl.). - Nijmegen : SUN, 1978. - 248p. : lit. (SUN-Reprint ; 30)
  • - De direkte arbeidsorganisatie / Clara Meijer-Wichmann. - Groningen : Anarchistiese Uitgaven, 1975. - 77p.
  • - Tegen de bestaande opvattingen omtrent misdaad en straf. Manifest uit 1919, overdruk / Clara Meijer-Wichmann. - S.l. : Anarchistische Uitgeverij, 1971. - 7p.
  • - Misdaad, straf en maatschappij / Clara Meijer-Wichmann. - Utrecht : Bijleveld, 1940. - 26p.
  • - Vrouw en maatschappij / Clara Meijer-Wichmann (inl.), Henriëtte Roland Holst-van der Schalk. - Utrecht : Bijleveld, 1936. - 239p. : bibl.
  • - De rechtspositie der huisdieren / Clara Meijer-Wichmann. - Amsterdam : Vereeniging voor Wettelijke Dierenbescherming, 1931. - 7p. : ill.
  • - Inleiding tot de philosophie der samenleving. Met een levensschets van de schrijfster door J.B. Meyer / Clara Meijer-Wichmann. - Haarlem : F. Bohn, 1925. - 176p.
  • - Bevrijding, opstellen / Clara Meijer-Wichmann. - Arnhem : Van Loghum Slaterus, 1924. - 213p.
  • - Voordrachten / Clara Meijer-Wichmann (inl.), J.B. Meyer. - Arnhem : Van Loghum Slaterus en Visser, 1923. - 333p. : lit.
  • - Mensch en maatschappij : voordrachten / Clara Meijer-Wichmann. - Arnhem : Van Loghum Slaterus en Visser, 1923. - XV, 331p. : lit.
  • - Mensch en maatschappij / Clara Meijer-Wichmann. - Arnhem : Van Loghum Slaterus en Visser, 1923. - XV, 331p. : lit.
  • - De theorie van het syndicalisme / Clara Meijer-Wichmann. - Amsterdam : Nederlands Syndicalistisch Vakverbond, 1920. - 32p. : lit.
  • - Het Russische huwelijks- en familierecht. Voor den Bond van Revol. Socialist. Intellectueelen / Clara Meijer-Wichmann. - Amsterdam : De Nieuwe Amsterdammer, 1920. - 12p.
  • - Tegen de heerschende opvattingen omtrent misdaad en straf / Clara Meijer-Wichmann. - Amsterdam : Comité van actie tegen de bestaande opvattingen omtrent misdaad en straf (C.M.S.), 1919. - 8p.
  • - De vrouw en de vredesbeweging in verband met de ontwikkeling der wereldbeschouwing / Clara Wichmann. - Amsterdam : Nederlandsch Comité van Vrouwen voor Duurzamen Vrede, 1917. - 15p.
  • - De " Rechtsorde" en haar handhaving / Clara Wichmann. - Rotterdam : Honnef, 1917. - 6p.
  • - Inleiding tot de philosophie der samenleving / Clara Meijer-Wichmann. - Haarlem : Bohn, 1917. - 67p.
  • - De werkzaamheid der Nederlandsche vrouw gedurende de crisis / H. van Biema-Hijmans, J.J. Boasson, G. de Booy-Boissevain, E. Fokker, H.E. Greve, Charlotte van Manen, Clara Wichmann ; Nederlandsch Registratuurbureau. - Den Haag : Koninklijke Bibliotheek. Afdeeling Documentatie, 1916. - p.265-293
  • - De vrouw, de vrouwenbeweging en het vrouwenvraagstuk : encyclopedisch handboek / C.M. Werker-Beaujon (red.), Clara Wichmann (red.), W.H.M. Werker (red.). - Amsterdam : Elsevier, 1914. - 767p., 720p. : index
  • - De vrouw in Nederland voor honderd jaar en thans / J. van den Bergh van Eysinga-Elias, Clara Wichmann. - Amsterdam : Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur, 1913. - 113p.
  • - Tentoonstelling "De Vrouw 1813-1913" : het vraagstuk van bedrijfsarbeid der vrouw in Nederland / Clara Wichmann. - S.l. : Subcommissie voor de statistiek der Tentoonstelling "De Vrouw..", 1913. - 152p. : tab. (Tentoonstellingsuitgaven, nr. 2)
  • - Beschouwingen over de historiesche grondslagen der tegenwoordige omvorming van het strafbegrip / Clara Wichmann. - Leiden : Brill, 1912. - 161p , XXIIp
  • - Die Grausamkeit der herrschenden Auffassung über Verbrechen und Strafe / Clara Meijer-Wichmann ; Komitee zur Bekämpfung der herrschenden Auffassung über, Verbrechen und Strafe. - Berlin : Die Freie Arbeiter, 1910?. - 8p.

Websites



Deel deze biografie


Is dit niet wat u zocht?

Onze informatie specialisten helpen u graag om te vinden wat u zoekt!

Delen:

Is dit niet wat je zocht?

Onze informatiespecialisten helpen je graag om te vinden wat je zoekt

Neem contact op