alternatieve naam:
Manus, Rosette Susanna
rubriek:
vrouwenbeweging
biografie map:
1310
geboortekalender:
20/08/1881
sterfkalender:
28/04/1942
duurzame link:
https://hdl.handle.net/11653/bio3125

Inleiding

Zij was de dochter van Henry Philip Manus, tabakshandelaar, en Soete Vita Israël.


Biografie

Rosa Manus (geboren als Rosette Susanna Manus) was één van de oprichtsters van het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging (IAV) en organiseerde vele Nederlandse en internationale congressen op het gebied van vrouwenrechten en pacifisme.

Rosa was de tweede van zeven kinderen in een gegoed liberaal joods gezin. Rosa ging naar de MMS in Amsterdam en daarna naar een kostschool in Zwitserland. Zij wilde graag gaan werken, had plannen voor een modewinkel, maar haar vader verbood het haar. Een meisje uit hun kringen ging niet werken voor de kost. Liefdadigheidswerk, wat wel voor meisjes uit haar kringen was toegestaan, bevredigde haar niet.

Via het damescircuit in Amsterdam werd haar gevraagd mee te doen aan een klompendans tijdens het derde internationale congres van de Wereldbond voor Vrouwenkiesrecht in 1908. Ze stemde daarin toe en ging bovendien helpen bij de informatiestand voor buitenlandse gasten, omdat haar kennis van vreemde talen daar goed van pas zou komen. Dit was het begin van haar betrokkenheid bij vele congressen en evenementen van de Wereldbond en de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht. Zij raakte goed bevriend met de presidente van de Wereldbond, Carrie Chapman Catt, en maakte in 1922 met haar een wereldtournee.

Rosa Manus bleek niet alleen te beschikken over een goede kennis van vreemde talen, maar ook over organisatietalent en goede sociale vaardigheden. Ze wist kloven tussen mensen te overbruggen en ontwikkelde een stevig internationaal netwerk. Ze nam zitting in besturen van onder andere de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht, later Vereeniging van Staatsburgeressen, de Wereldbond en de Internationale Vrouwenbond voor Vrede en Vrijheid.

Manus organiseerde samen met Mia Boissevain de tentoonstelling ‘De Vrouw 1813-1913’ waar 300.000 bezoekers op af kwamen. Toen Aletta Jacobs tijdens de Eerste Wereldoorlog vrouwen uit oorlogvoerende en neutrale landen bijeen wilde brengen, nam Rosa Manus een groot deel van de organisatie van het Internationale Vrouwencongres (1915) op zich. In 1932 wist ze meer dan 8 miljoen handtekeningen bij elkaar te krijgen van vrouwen uit 56 landen, die zij overhandigde aan de voorzitter van de Volkenbond tijdens de ontwapeningsconferentie in Genève. Hij was onder de indruk en vroeg haar om mee te werken aan de organisatie van het 'Rassemblement Universel pour la Paix' in 1936 waar zoveel mogelijk vredesorganisaties uit zoveel mogelijk landen bijeen moesten komen in een protest tegen oorlog en fascisme.

In 1935 richtte Rosa Manus samen met Johanna Naber en Willemijn Posthumus-van der Goot het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging (IAV) op. Daar kon Rosa haar collectie documentatie kwijt die zij in de loop van de jaren had verzameld en het archief van Aletta Jacobs dat zij had gekregen. Kort voor de inval van Duitsland in Nederland bracht zij ook haar eigen archief over naar het IAV, omdat zij hoopte dat het daar veiliger zou zijn dan bij haar thuis. Het bleek niet zo te zijn, een paar maanden later werd het IAV helemaal leeggehaald en verdween al het materiaal naar Duitsland. Zij was zich goed bewust van de dreiging die er voor haar als joodse van het nazisme uitging. In 1933 was zij voorzitster geworden van het Neutraal Vrouwen-Comité voor Vluchtelingen dat de joodse vluchtelingen uit Duitsland steunde.

Op 16 augustus 1941 werd Rosa Manus, gearresteerd vanwege haar “pacifistische en internationale neigingen”. Eerst ging zij naar de gevangenis in Scheveningen, later werd zij getransporteerd naar Ravensbrück. De familie kreeg in mei 1942 een melding uit Ravensbrück dat Rosa was overleden, maar het Rode Kruis gaf na de oorlog 28 april 1943 als overlijdensdatum op. Deze laatste datum werd lang als de meest waarschijnlijke datum aangehouden, aangezien de overlijdensberichten die door nazi’s werden verstuurd vaak onjuist bleken te zijn. Uit onderzoek door Myriam Everard blijkt dat ook 28 april 1943 niet klopt. Rosa Manus is hoogstwaarschijnlijk in maart 1942 in Bernburg vergast.

In 1936 werd Rosa Manus benoemd tot officier in de Orde van Oranje Nassau. Tijdens een bijeenkomst van de Wereldbond voor Vrouwen is op het familiegraf op begraafplaats Zorgvlied in Amsterdam een gedenksteen voor Rosa Manus geplaatst.


Gebeurtenis

In 1923 richtte Rosa Manus de Nederlandsche Vrouwenclub op.

In 1932 was Rosa Manus één van de oprichtsters van de Nederlandse Vrouwen Electriciteits Vereniging (NVEV)

In 1935 was Rosa Manus medeoprichtster van het Internationaal Archief voor de Vrouwenbeweging (IAV, het latere IIAV).

In 1936 werd Rosa Manus benoemd tot officier in de Orde van Oranje Nassau.


Literatuur over

- Een moderne vrouw van formaat. Leven en werken van Rosa Manus / Clara M. Meijers. - Leiden : Brill, 1946. - 63p. : ill.

- Mevrouw, ik groet U : necrologieën van vrouwen / Emma Brunt (samenst. en inl.). - Amsterdam; etc. : Rap, 1987. - 200p. : ill.

- In de schaduw : Miss Manus / Pauline Hagemeijer In: Tussen aanpassing en verzet : vrouwen voor het voetlicht 1929-1969 / Carla Wijers (red.), Monique Teubner (red.), Anjo Roos (red.), et al.. - Culemborg : Lemma, 1989. - 209p. : ill. : bijl. : lit.opg. (Tipje van de sluier ; 5) , p.33-48


Archieven

Archief Manus, Rosette Susanna (1881-1943), Aletta, Instituut voor vrouwengeschiedenis te Amsterdam


publicaties van

  • - Mijn persoonlijk contact met Dr. Jacobs / Rosa Manus. - S.l. : s.n., 1929. - 6p. Uit: Maandblad van de Nederlandsche Vereeniging van Staatsburgeressen, 13e jrg., no. 9, september 1929
  • - Verzenbundel / Rosa Manus, Kee Groot. - S.l. : Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht, 1919. - 14p.

Websites



Deel deze biografie


Is dit niet wat u zocht?

Onze informatie specialisten helpen u graag om te vinden wat u zoekt!

Delen:

Is dit niet wat je zocht?

Onze informatiespecialisten helpen je graag om te vinden wat je zoekt

Neem contact op